اقدام بانک مرکزی در تأخیر دو ساعته انتقال وجوه سامانه‌های فروشگاهی باعث سردرگمی و اختلال در کسب و کارها شده و این اقدام از نظر کارشناسان فناوری اطلاعات نوعی عقب‌گرد در سیستم بانکداری الکترونیک ایران به شمار می‌رود.

روزانه هفت میلیون بار از دستگاه‌های کارتخوان (پایانه‌های فروشگاهی) موسوم به پز(POS) در کشور استفاده می‌شود، حجم تراکنش انجام شده توسط این هفت میلیون بار استفاده، روزانه پنج هزار میلیارد تومان است. بعد از هر استفاده از این سامانه‌ها، دو تراکنش در سیستم شتاب صورت می‌گیرد یکی برداشت از حساب خریدار و دیگری واریز به‌حساب فروشنده. طی ماه‌های اخیر استفاده از سامانه‌های فروشگاهی با مشکلاتی مواجه بود و مشاهدات نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از این سامانه‌ها از دسترس خارج بوده و یا با اختلال‌هایی به شبکه شتاب متصل می‌شدند.

براساس بخشنامه جدید بانک مرکزی، انتقال آنی وجه از حساب خریدار به‌حساب فروشنده به‌صورت کارتی متوقف شده و واریز به‌حساب مقصد در هفت مقطع زمانی صورت می‌گیرد. این تأخیر زمانی منجر به عدم‌اعتماد میان خریدار و فروشنده شده و مشاهدات نشان می‌دهد که در روزهای گذشته بسیاری از فروشندگان دارای سامانه‌های فروشگاهی با مشکل مواجه شده‌اند.

گرچه مسئولان بانک مرکزی با انتشار اطلاعیه‌هایی هرگونه اختلال در شبکه فروشگاهی را تکذیب کرده و تنها بر تأخیر دو ساعته تراکنش‌ها تأکید کرده‌اند اما این اطلاعیه‌ها به هیچ وجه افکار‌عمومی را قانع نکرده و باعث بی‌اعتمادی به شبکه بانکداری الکترونیک و ارجاع بیشتر مردم به مبادلات نقدی شده است.

این در حالی است که برای جا انداختن فرهنگ استفاده از سامانه‌های فروشگاهی سالیان زیادی زحمت کشیده شده بود و اکنون همه این دستاوردها با صدور یک بخشنامه به باد می‌رود. بخشنامه مذکور به طرز عجیبی انسان را به یاد اختلال اخیر در سامانه جی‌میل می‌اندازد که مسئولان وزارت ارتباطات به‌دلیل ضعف دانش فنی برای تفکیک ترافیک یوتیوب و جی‌میل‌، ۳۰میلیون کاربر جی‌میل را برای یک هفته از دسترسی به ای‌میلشان محروم کردند. سؤال اینجا است که چرا بانک مرکزی به جای تقویت سامانه‌های تراکنشی خود‌، صورت مسئله را پاک کرده و دارندگان بیش از ۱۳۰میلیون کارت بانکی را نسبت به استفاده از این کارت‌ها در سامانه فروشگاهی بی‌اعتماد می‌کند؟ آیا هفت میلیون تراکنش برای یک کشور ۷۵میلیون نفری آنچنان زیاد است که بانک مرکزی مجبور می‌شود انتقال آنی وجوه را زمانبندی کند؟

جالب اینجاست که سیاست اتخاذ شده درصورت ادامه می‌تواند موجودی نقدی بانک‌های کشور را به‌شدت با بحران مواجه کند چرا که تداوم روند بی‌اعتمادی میان خریدار و فروشنده در خرید‌های الکترونیک منجر به خروج حداقل پنج هزار میلیارد تومان پول نقد به‌طور روزانه از شبکه بانکی خواهد شد و هجوم مردم به‌خودپردازهای بانکی برای دریافت وجه نقد برای خرید را در پی خواهد داشت که خود این امر منجر به افزایش ترافیک شبکه بانکی شده و فشاری بیش از تراکنش‌های قبلی شبکه فروشگاهی به سامانه شتاب وارد خواهد کرد.

شاید مسئولان بانک مرکزی خیال کرده‌اند که هر فروشنده در هر روز تنها با یک تراکنش مواجه است بنابراین دو ساعت تأخیر در انتقال وجه به‌حساب مقصد را تحمل خواهد کرد اما وقتی پای انتقال میلیون‌ها تومان در یک روز و ده‌ها انتقال وجه در میان باشد و اطمینانی هم به انتقال وجوه وجود نداشته باشد شاید آنها عطای این دستگاه‌ها را به لقایش ببخشند و از مشتریان پول نقد تقاضا کنند. این اتفاقی است که در چند روز اخیر در بازار افتاده و مسئولان مذکور چشم‌های خود را روی آن بسته‌اند. تازه مسئله انتقال مجدد از وجوه حساب‌های مقصد فروشندگان برای مقاصد بعدی در این معادله درنظر گرفته نشده است.